Çatı kontrolünü bir çatı uygulama firmasına veya iş güvenliği eğitimi almış ve yüksekte çalışma sertifikasına sahip sigortalı bir profesyonele yaptırmak her zaman daha iyi sonuç verecektir. Firma veya sigortalı ve sertifikalı bir profesyonel ile çalışma, hem çatınızdaki olası arızaların en doğru şekilde tespitini sağlayacak hem de sizi olası kazaların sonucundaki sorumluluktan kurtaracaktır.

Aşağıdaki önlemleri alarak, eğimli ve/veya teras çatınızın, en sert hava koşullarında bile her türlü dış etkiye karşı koyabileceğinden ve su sızdırmayacağından emin olabilirsiniz.

Çatı ve Oluk Temizliği
 

Rüzgarla sürüklenen toz, toprak, yaprak, kırık dal, uygulama sonrasında çatıda kalan atıklar v.b. malzemeler, eğimli çatıların yağmur oluklarının ve gizli derelerinin içini doldurup düşey inişleri tıkayabilir ve suyun akışını engelleyebilir (Görsel 1, 2).

Görsel 1: Tıkanmış yağmur oluğu [1]	Görsel 2: Yaprak dolmuş yağmur oluğu [2]

Çatı ve yağmur oluğu temizliği, çatınızın rüzgar ve su hasarına karşı savunmasız olabilecek alanlarına net bir şekilde bakmanızı ve kışa temiz bir yüzeyle başlamanızı sağlar. 

Temizleme işlemi, çatıda ve yağmur oluklarında biriken toprak, kum, yaprak, dal v.b. malzemelerin türüne bağlı olarak, yaprak üfleme, süpürme, basınçlı su püskürtme v.b. yöntemler ile yapılabilir (Görsel 3, 4, 5).

Temizleme işlemi tamamlandıktan ve olası onarımlar yapıldıktan sonra, düşey iniş borularındaki eksik yaprak tutucular takılmalıdır (Görsel 6).

Yağmur olukları temizlendikten sonra, düşey su iniş borularına su dökülerek tıkalı olup olmadıkları kontrol edilmelidir.

Görsel 3: Yağmur oluğu temizliği [3]	Görsel 4: Yağmur oluğu temizliği [4]
Görsel 5: Hasarlanmış oluk koruyucu [5]	Görsel 6: Yağmur oluğunda yaprak tutucu [6]

Hasar veya Hassas Noktalar Olup Olmadığının Kontrolü
 

Çatı iyice temizlendikten sonra eğimli çatılarda herhangi bir hasarlı veya eksik çatı kaplama levhası (Onduline HR, Onduvilla, Onduline Armoline v.b.), kiremit, şıngıl veya bitüm esaslı mineralli membran olup olmadığını kontrol edilmelidir. Ayrıca, detay noktalarındaki metal çıtalar ve çevresindeki suyun sızabileceği alanlar da kontrol edilmelidir.

Yaygın sorunlu noktalar arasında bacanın tabanı, çatı katlarının kenarları, çatı pencereleri, bacalar ve sıhhi tesisat havalandırma delikleri bulunur (Görsel 7, 8).

Görsel 7: Hasarlanmış baca dibi [7]	Görsel 8: Hasarlanmış baca dibi [8]

Kış gelmeden önce, alt yapıdaki hasarlı taşıyıcı elemanlar değiştirilmeli, kırık veya eksik çatı kaplama malzemeleri yenilenmeli, hasarlı veya bozulmuş detay noktaları onarılmalı ve detay noktalarının sağlam olduğundan emin olunmalıdır. Ekstra su yalıtımı için kendinden yapışkanlı bant (Onduband v.b.), UV dayanımlı mastik veya silikon kullanımı gerekebilir (Görsel 9, 10).

Görsel 9: Baca dibi Onduband uygulama  [9]	Görsel 10: Onduband rulosu [9]

Çatı alt yapısı ile ilgili sorunlara işaret edebilecek olan sarkma veya çukur olup olmadığı kontrol edilmelidir. Bu sorunlar, özellikle yoğun kar yağışı olan bir bölgelerde, sert hava koşulları başlamadan önce ele alınmalıdır.

Binanın üst katları ve çatı katı, içeriden su hasarı belirtileri açısından incelenmeli, potansiyel su sızıntısı belirtisi olan kahverengi lekeler, soyulan boya, ufalanan tavan sıvası ve küf kokuları, v.b. olup olmadığı tespit edilmelidir.

Çatı katmanları arasındaki havalandırma boşluğunun yüksekliğinin en az 3 cm olduğundan, tıkanmadığından ve saçaktan hava girişi, mahyadan hava çıkışı olduğundan emin olunmalıdır.

Ayrıca, ısı yalıtım malzemesi kalınlıkları, TS 825: 2024 Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları Standardı’na uygun hale getirilmelidir. Eğimli çatılardaki ısı yalıtım malzemesi kalınlıkları, yapının bulunduğu iklim bölgesine ve kullanılan malzemenin ısıl iletkenlik hesap değerin’e (λh) bağlı olarak en az 11cm ile 16 cm arasında değişmektedir.

Kar Tutucu ve Buz Barajları Kontrolü
 

Çatılarda kar tutucu kullanımı, karın çatı yüzeyinde kaymasını engeller ve eşit kalınlıkta dağılımını sağlar. Buz barajı her ne kadar çatı altındaki zayıf ısı yalıtımından kaynaklansa da, özellikle karlı bölgelerdeki dik eğimli çatılarda, alttaki ısı yalıtımı ne kadar iyi olursa olsun, kar kendi ağırlığı nedeniyle kayarak saçaklarda birikme yapabilir ve eriyip aşağıya doğru akan su donarak çatının kenarında veya oluğun üzerinde bir baraj oluşturur (Görsel 11, 12).

Buz barajı uygun drenajı önler ve çatıda eriyen karlar çatı yüzeyinde ters yönde hareket ederek saçaklardan ve kaplama malzemesi ek yerlerinden binanın içine girebilir.

Görsel 11: Çatıda buz barajı  [10]	Görsel 12: Saçakta sarkıtlar  [11]

Kar tutucuları, büyük hacimli karın kaymasını önleyerek, çatı saçağını ve yağmur oluğunu, çatı saçağının altındaki insanları, yapıyı ve çevre düzenlemesini korur (Görsel 13).

Görsel 13: Çatıda kar tutucular  [12]	Görsel 14: Saçakta kar ve buz eritme [13]

Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları Standardı’na uygun olarak yapılan ısı yalıtımı, buz barajlarının oluşumunu önemli ölçüde engeller. Çok soğuk ve karlı bölgelerde kullanılacak saçak, yağmur oluğu ve düşey iniş borusu ısıtıcıları, buz barajları oluşumunun engellenmesinde yüksek oranda etkilidir (Görsel 14).

Yağmur Oluğu Koruyucuları
 

Muhtemelen çatınızda kullanımı henüz çok yaygın olmayan oluk koruyucu yoktur. Yağmur oluğunun üzerini sürekli olarak örten veya yağmur oluğunun içini tamamen dolduran oluk koruyucular, oluklarınızın dolmasını ve tıkanmasını önler ve bakım gereksinimini en aza indirir (Görsel 15, 16).

Görsel 15: Yağmur oluğu koruyucu [14]	Görsel 16: Yağmur oluğu koruyucu [15]

Bacaların Kontrolü
 

Bacaların içerisinde zamanla biriken is, kalıntı ya da diğer maddeler duman tahliyesini zorlaştırarak zehirlenme, yangın gibi tehlikeli olaylara neden olabilir. Bu nedenle bacalar, profesyonel anlamda yardım alınarak her yıl periyodik olarak temizletilmelidir. Baca temizliği, uygulamayı yapanların çatıya vereceği hasarların giderilebilmesi için, çatıdaki onarımlardan önce yaptırılmalıdır (Görsel 17, 18). Baca temizliği işi, bulunulan ildeki İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından yetki belgesi verilen şirketlere yaptırılmalıdır.

Görsel 17: Baca temizleme [16]	Görsel 18: Baca temizleme [17]

Su Isıtma Sistemi, Televizyon Anteni ve Fotovoltaik Panel Kontrolü
 

Çatılardaki su ısıtma sistemleri, sert kış iklimi olan bölgelerde, sistem içindeki suyun boşaltılmaması nedeni ile kolaylıkla hasarlanmaktadır. Bu nedenle, kışın kullanımına devam edilecek su ısıtma sistemi bağlantı borularına ısı yalıtımı yapılmalı, kullanımayacak sistemlerin suyu boşaltılmalıdır.

Su ısıtma sistemi, televizyon anteni ve fotovoltaik paneller çatı konstrüksiyonuna rüzgar etkisi ile bozulmayacak şekilde sabitlenmeli ve panellere ve televizyon antenine çatıya zarar vermeden ulaşımın sağlanabilmesi için gerekli önlemler alınmalıdır.

Su ısıtma sistemi panellerinin ve fotovoltaik panellerin yüzeyleri, kirlendiklerinde veya hasarlandıklarında verimlilikleri düşeceği için, bulundukları bölgenin özelliklerinin gerektirdiği belirli periyotlarla kontrol edilmeli, hasarlı paneller yenilenmeli ve kirli paneller temizlenmelidir. Fotovoltaik panellere, çatıya zarar vermeden ulaşımın sağlanabilmesi için gerekli önlemler alınmalıdır (Görsel 19, 20).

Görsel 19: Kırık PV panel [18]	Görsel 20: Kirli PV panel [19]

Taşıyıcı Sistem Bağlantılarının Kontrolü
 

Çatı uçmalarının sıklıkla yaşandığı ülkemizde, çatı alt yapısının ana yapıya tespitinde ciddi yanlışlıklar yapılmaktadır. Bu nedenle çatı taşıyıcı sisteminin binanın ana taşıyıcı konstrüksiyonuna güvenli bir şekilde bağlanıp bağlanmadığı kontrol edilmeli ve gerekiyorsa bağlantılar sağlamlaştırılmalıdır (Görsel 21).

Görsel 21: Çatı makaslarının yapıya tespit şekilleri [20]

Çatı Kaplama Malzemeleri Bağlantılarının Kontrolü
 

Çatı kaplama malzemelerinin üretici firmaların detaylarına göre uygulanması halinde, en sert hava koşullarında bile uçması olası değildir. Çatı kaplama malzemesi uçması genellikle tespitte hatalı malzeme kullanılması ve az sayıda tespit yapılmasından kaynaklanmaktadır.

Tespit yerlerinin yanlışlığı da çatıda su sızıntılarına neden olabilir. Bu nedenle kullanılan çatı kaplama malzemesinin tespitinde kullanılan tespit elemanlarının tipi, tespit yerleri ve tespit sayısı kontrol edilmelidir.

Kendinden yapışkanlı şingıl uygulamalarında, alttaki su yalıtım membranı üzerindeki polietilen film eritildikten sonra uygulama yapılmalıdır. Bu işlem uygulanmaz ise, membran üzerindeki polietilen filme yapışan şıngılın, şiddetli bir rüzgarda uçması kaçınılmazdır.

Konut Sigortası
 

Konut Sigortası ile konut ve içindeki eşyalar depremden yangına, hırsızlıktan su baskınına sayısız riske karşı güvence altına alınabilir. Su baskını, yangın gibi riskler nedeniyle bitişikteki dairelere verebilecek zararlar da Konut Sigortası poliçesi kapsamında karşılanabilir.

Konut sigortası gözden geçirilerek, çatılarda hava koşulları nedeni ile oluşabilecek hasarların ve su sızıntılarının da sigorta kapsamına alınmasının sağlanması gerekir.

Çatı ve Yağmur Giderleri Temizliği:
 

Rüzgarla sürüklenen toz, toprak, yaprak, kırık dal, uygulama sonrasında çatıda kalan atıklar v.b. malzemeler, teras çatıların yağmur giderlerinin içini doldurup düşey inişleri tıkayabilir ve suyun akışını engelleyebilir. Gezilemeyen çatılarda toz toprak birikebilir ve burada yetişen çeşitli ağaçlar, çiçekler, yosun v.b. bitkiler su yalıtımına zarar verebilir Görsel 22, 23).

Görsel 22: Tıkalı yağmur gideri [21]	Görsel 23: Çatıda göllenme [22]

Çatı ve yağmur giderleri temizliği, çatınızın rüzgar ve su hasarına karşı savunmasız olabilecek alanlarına net bir şekilde bakmanızı ve kışa temiz bir yüzeyle başlamanızı sağlar.

Temizleme işlemi, çatıda ve yağmur giderlerinde biriken toprak, kum, yaprak, dal v.b. malzemelerin türüne bağlı olarak, yaprak üfleme, süpürme, basınçlı su püskürtme v.b. yöntemler ile yapılabilir.

Temizleme işlemi tamamlandıktan ve olası onarımlar yapıldıktan sonra, düşey iniş borularındaki eksik yaprak tutucular takılmalıdır.

Yağmur giderleri temizlendikten sonra, düşey su iniş borularına su dökülerek tıkalı olup olmadıkları kontrol edilmelidir.

Hasar veya Hassas Noktalar Olup Olmadığının Kontrolü:
 

Teras çatı iyice temizlendikten sonra gezilemeyen çatılardaki su yalıtım mebranlarında mineral eksikliği, ek yerinde açılma, yırtılma v.b. hasarlar olup olmadığı kontrol edilmelidir (Görsel 24, 25).

Görsel 24: Membran hasarı [23]	Görsel 25: Membranın ayrılması [24]

Gezilebilen çatılarda su yalıtım malzemesi, karo, seramik v.b. kaplamaların altında kaldığı için, bu malzemelerde çatlama ve kırılma olup olmadığına, derzlerinde çatlama olup olmadığına bakılmalıdır (Görsel 26).

Görsel 26: Terasta seramik hasarı [25]	Görsel 27: Tavanda nem ve küf oluşumu [26]

Baca dibi, duvar dibi, çatı penceresi gibi detay noktaları ve çevresindeki suyun sızabileceği alanlar da kontrol edilmelidir. Ayrıca bu kısımlar bina içinden de kontrol edilerek, tavanda kahverengi lekeler, soyulan boya, ufalanan tavan sıvası ve küf kokuları, v.b. olup olmadığı tespit edilmelidir (Görsel 27). Bu gibi işaretlerin olduğu bölgeler kış gelmeden onarılmalı ve test edilerek çatıda sızıntı olmayacağından emin olunmalıdır. Detay noktalarında ilave su yalıtımı için kendinden yapışkanlı bant, UV dayanımlı mastik veya silikon kullanımı gerekebilir.

Ayrıca, ısı yalıtım malzemesi kalınlıkları, TS 825: 2024 Binalarda Isı Yalıtımı Kuralları Standardı’na uygun hale getilirmelidir. Teras çatılardaki ısı yalıtım malzemesi kalınlıkları, yapının bulunduğu iklim bölgesine ve kullanılan malzemenin ısıl iletkenlik hesap değerin’ne (λh) bağlı olarak en az 11cm ile 17 cm arasında değişmektedir.

Parapetlerin ve Duvarların Kontrolü
 

Teras çatılardaki parapet ve duvarlar, en yüksek kar seviyesine kadar su geçirimsiz olmalıdır. Aksi halde özellikle gezilemeyen çatılarda kar temizliği nadiren yapıldığından, düşey elemanlarla temas eden kar emilerek bina içine nem ve su olarak dönebilir. Bu nedenle düşey elemanların su sızdırmazlığı kontrol edilmeli ve gerektiğinde su yalıtımları yenilenmelidir.

Yağmur Giderlerinin Kontrolü
 

Teras çatılardaki yağmur giderlerinde yapılan en bariz hatalardan biri, gider seviyesinin yalıtım malzemesi seviyesinden yüksek olmasıdır. Bu durumda teras çatıdaki sular hiçbir zaman tamamen boşalmaz ve çatıda gider seviyesi yüksekliği kadar su kalır. Bunun önüne geçmek için yağmur giderini bulunduğu ~50cm çapındaki veya 50 cm x 50 cm’lik alanın seviyesi en az 1 cm düşürülmelidir.

Görsel 28: Teras çatıda göllenme[27]	Görsel 29: Teras çatıda bitki oluşumu [28]

Teras çatılarda eğim su giderlerine doğru verildiğinden, su giderleri yaprak, dal v.b. malzemelerle tıkanabilir ve çatıda su birikintisi oluşabilir. Göllenmenin olduğu yerde toz, toprak birikir ve çatıda bitki örtüsünün büyümesine neden olur (Görsel 28, 29). Algler, likenler, küf, yosun, mantarlar v.b. oluşan bitki örtüsünün temizlenmemesi halinde, su yalıtım örtüsü sızdırmazlık özelliğini kaybeder. Göllenme suyu, çatı kaplama sisteminin tüm bileşenleri için güneşten gelen zararlı UV gücünü artırırarak aşırı ısınmaya ve su yalıtım membranın ek yerlerinin açılmasına neden olur.

Kış şartlarında su giderinin girişinde donma gerçekleşerek gideri tıkayabilir. Bu nedenle sert kış koşullarının bulunduğu bölgelerde ısıtmalı yağmur gideri elemanları tercih edilmeli ve yağmur gideri üzeri yaprak tutucu ile kapatılmalıdır.

Bacaların Kontrolü
 

Bacaların içerisinde zamanla biriken is, kalıntı ya da diğer maddeler duman tahliyesini zorlaştırarak zehirlenme, yangın gibi tehlikeli olaylara neden olabilir. Bu nedenle bacalar, profesyonel anlamda yardım alınarak her yıl periyodik olarak temizletilmelidir.

Baca temizliği işi, bulunulan ildeki İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından yetki belgesi verilen şirketlere yaptırılmalıdır.

Su Isıtma Sistemi, Televizyon Anteni ve Fotovoltaik Panel Kontrolü
 

Çatılardaki su ısıtma sistemleri, sert kış iklimi olan bölgelerde, sistem içindeki suyun boşaltılmaması nedeni ile kolaylıkla hasarlanmaktadır. Bu nedenle, kışın kullanımına devam edilecek su ısıtma sistemi bağlantı borularına ısı yalıtımı yapılmalı, kullanımayacak sistemlerin suyu boşaltılmalıdır.

Su ısıtma sistemi, televizyon anteni ve fotovoltaik paneller teras çatıya, su yalıtımına zarar vermeyecek ve rüzgar etkisi ile bozulmayacak şekilde sabitlenmelidir.

Su ısıtma sistemi panellerinin ve fotovoltaik panellerin yüzeyleri, kirlendiklerinde verimlilikleri düşeceği için, bulundukları bölgenin özelliklerine bağlı olarak belirli periyotlarla temizlenmelidir.

Konut Sigortası
 

Konut Sigortası ile konut ve içindeki eşyalar depremden yangına, hırsızlıktan su baskınına sayısız riske karşı güvence altına alınabilir. Su baskını, yangın gibi riskler nedeniyle bitişikteki dairelere verebilecek zararlar da Konut Sigortası poliçesi kapsamında karşılanabilir.

Konut sigortası gözden geçirilerek, teras çatılarda hava koşulları nedeni ile oluşabilecek hasarların ve su sızıntılarının da sigorta kapsamına alınmasının sağlanması gerekir.

Dr. Atila GÜRSES │ Onduline Avrasya A.Ş.

Kaynaklar
 

[1] Url-1 <https://sudell.co.uk/faq-items/is-it-normal-for-gutters-to-overflow-in-heavy-rain/>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[2] Url-2 <https://legacyusa.com/article/how-to-clean-gutters-without-ladders/>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[3] Url-3 < https://www.externalpressuresolutions.co.uk/post/what-is-the-best-time-of-year-to-clean-gutters>,  erişim tarihi 11.08.2025.
[4] Url-4 < https://deltororaingutters.com/homemade-rain-gutter-cleaner/>,  erişim tarihi 16.08.2025.
[5] Url-5 <https://pixabay.com/tr/photos/oluk-guard-%C4%B1pswich-2434467/>,  erişim tarihi 14.08.2025.
[6] Url-6 <https://www.manomano.it/p/filtro-per-grondaie-set-6-parafoglie-per-tubi-pluviali-13-cm-protezione-in-plastica-acqua-piovana-nero-73323277?model_id=77302882>,  erişim tarihi 12.08.2025.
[7] Url-7 <https://allprochimney.com/how-a-bad-chimney-causes-roof-problems/>,  erişim tarihi 111.08.2025.
[8] Url-8 <https://andrewsroofing.com/category/chimney-leak/>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[9] Url-9 <www.onduline.com.tr>,  erişim tarihi 13.08.2025.
[10] Url-10 <https://fivepointsroofing.com/roofing-blog/ice-dams/>,  erişim tarihi 13.08.2025.
[11] Url-11 <https://ajrestores.com/why-do-ice-dams-cause-mold-problems/>,  erişim tarihi 11.08.2025.
[12] Url-12 <https://www.kayametal.com.tr/assets/images/gallery/product/ky-02-kenetli-sac_19.jpg>,  erişim tarihi 12.08.2025.
[13] Url-13 <https://www.facebook.com/ErzenMuhendislik/posts/erzurum-veteriner-kontrol-enstitüsü-müdürlüğü-çatı-kar-ve-buz-eritme-sistemi-ve-/2093311084067150/>,  erişim tarihi 13.08.2025.
[14] Url-14 <https://www.cimri.com/cati-oluk?page=45>,  erişim tarihi 12.08.2025.
[15] Url-15 <https://www.protektor.com/uploads/tx_templavoila/DA_85519_AZ_HR_
CO_03.jp>,  erişim tarihi 12.08.2025. 
[16] Url-16 <https://www.chimneysweepsinc.com>,  erişim tarihi 17.08.2025.
[17] Url-17 <https://www.bobvila.com/articles/chimney-cleaning/>,  erişim tarihi 15.08.2025.
[18] Url-18 <https://www.nerdwallet.com/article/mortgages/solar-panel-repair>,  erişim tarihi 17.08.2025.
[19] Url-19 <https://www.istockphoto.com/tr/search/2/image- film?phrase=dirty+solar +panels>,  erişim tarihi 16.08.2025.
[20] Url-20 <https://uk.pinterest.com/pin/26740191531791118>,  erişim tarihi 18.08.2025.
[21] Url-21 <https://domely.io/en/drains-cause-a-disaster-hidden-costs-of-clogged-drains>,  erişim tarihi 18.08.2025.
[22] Url-22 <https://rhodenroofing.com/how-does-ponding-water-negatively-affect-my-commercial-flat-roof/>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[23] Url-23 <https://garlanduk.com/blog/detecting-a-defective-roof/>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[24] Url-24 <https://www.youtube.com/watch?v=Z22vInHjf1k>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[25] Url-25 <https://www.ultratechcement.com/for-homebuilders/home-building-explained-single/descriptive-articles/floor-tiles-cracking>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[26] Url-26 <https://nemeks.com/assets/uploads/1095275310799-879-1.jpg>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[27] Url-27 <https://myroofhub.com/flat-roofs/water-ponding>,  erişim tarihi 10.08.2025.
[28] Url-28 <https://garlanduk.com/blog/detecting-a-defective-roof/>,  erişim tarihi 10.08.2025., erişim tarihi 10.08.2025.